ئادەم سمیس (1723-1790) فەیلەسوف و ئابووریناسی گەورەی سکۆتلەندی، بە باوکی ئابووریی نوێ و داڕێژەری سەرەکیی تیۆری سەرمایەداری دەناسریێت. ژیانی فیكریی سمیس لە ناوچەرگەی ڕۆشنگەریی سکۆتلەندیدا گەشەی کرد، بە تایبەت لەژێر کاریگەری مامۆستاکەی فرانسیس هاچیسن و هاوڕێی نزیکی دەیڤد هیوم. ژیننامە و پاشخانی مێژوویی: سمیس لە شاری کێرکالدی لە سکۆتلەند لەدایکبوو، لە زانکۆکانی گلاسگۆ و ئۆکسفۆرد خوێندنی تەواو کرد. دواتر وەک مامۆستای فەلسەفەی ئەخلاق لە زانکۆی گلاسگۆ دەستبەکار بوو. ئەو سەردەمەی سمیس تێیدا ژیا، سەردەمی گوێزانەوە بوو لە سیستەمی مێرکانتلیزم (بازرگانیی دەوڵەتی) بەرەو شۆڕشی پیشەسازی. ئەم گۆڕانکارییە کۆمەڵایەتی و ئابوورییانە زەمینەیەکی زۆر بەپیتیان بۆ تێڕامانە فەلسەفییەکانی ئەو ڕەخساند. بونیاد و تێگەیشتنە فەلسەفییەکان: فەلسەفەی سمیس تەنها ئابووری نییە، بەڵکو پەیوەستێکی زۆر قووڵی بە ئەخلاق و ڕەفتاری کۆمەڵایەتییەوە هەیە. دوو شاکاری سەرەکیی سمیس بریتین لە: 1. تیۆری هەستە ئەخلاقییەکان (1759): لەم پەرتووکەدا سمیس پێیوایە کە بنەمای ئەخلاقی مرۆڤ «هاوسۆزی» (Sympathy) یان «دەنگدانەوەی بەزەیی»یە. ئەو چەمکی «بینەری بێلایەن» (Impartial Spectator) دێنێتە ئاراوە، کە وەک ویژدانێکی ناوەکی ڕەفتارەکانی مرۆڤ هەڵدەسەنگێنێت. 2. سامانی نەتەوەکان (1776): لێکۆڵینەوەیەکی قووڵە لە هۆکارەکانی دەوڵەمەندبوونی وڵاتان. لێرەدا سمیس چەمکی بەناوبانگی «دەستی نادیار» (Invisible Hand) دەخاتە ڕوو؛ بەو مانایەی کاتێک تێنەپەڕیوەکان هەوڵی بەدیهێنانی بەرژەوەندیی تایبەتی خۆیان دەدەن لە بازاڕی ئازاددا، بێ ئەوەی خۆیان مەبەستیان بێت، خزمەت بە بەرژەوەندیی گشتی کۆمەڵگاش دەکەن. هەروەها جەخت لەسەر «دابەشکردنی کار» و ئازادیی بازرگانی (Laissez-faire) دەکاتەوە. کاریگەری مێژوویی و ئەخلاقی: تێڕوانینەکانی ئادەم سمیس شۆڕشێکی بەرپادەکرد لە جیهانی مۆدێرندا. ئەوە ئەو بوو تێگەیشتنی دەوڵەتانی بۆ سەروەت و سامان گۆڕی، لە بەرد و زێڕەوە بۆ ئاستی بەرهەمهێنان و تەندروستیی ئابووریی ناوخۆیی. کارەکانی ڕێ خۆشکەر بوون بۆ گەشەسەندنی سەرمایەداریی دیموکراتی و سیستمە ئابوورییە ئازادەکانی جیهان. ئەگەرچی زۆرجار بە هەڵە تەنها وەک داکۆکیکارێکی بەرژەوەندپەرستی لێکدەدرێتەوە، بەڵام لە ڕاستیدا سمیس سیستەمێکی ئابووری داوا دەکرد کە لەسەر چوارچێوەیەکی ئەخلاقی و دادپەروەریی یاسایی وەستابێت.