Hebûna muqayeseyek felsefî di navbera Adam Smith (1723 - 1790) û Karl Marx (1818 - 1883) de ne tenê berawirdkirina du pergalên aborî ye, belkî rûbirûbûna du felsefeyên cuda yên li ser cewherê mirov, dîrok û azadiyê ye. 1. Navên Temam û Dibistanên Felsefî: - Adam Smith: Bavê Aboriya Siyasî ya Klasîk û Ronakbîriya Skotlandî. - Karl Marx: Damezrênerê Materyalîzma Diyalektîk û Dîrokî, Marksîzm û Rexneya Binesazî ya Sermayedariyê. 2. Pêşxana Dîrokî û Jiyanname: Smith di sedsala 18an de di serdemek ku şoreşa pîşesazî nû dest pê dikir de jiya û baweriya wî bi aqil û harmonya xwezayî ya bazarê hebû. Marx di sedsala 19an de li nav dilê krîzên sermayedariya pîşesazî ya Ewropayê jiya, ku tê de karker di şertên gelekî xirab de dihatin xebitandin. Ji ber vê yekê Marx îdealîzasyona bazara azad a Smith bi tundî rexne kir. 3. Têgehên Sereke û Cudahiyên Felsefî: - Cewherê Mirov: Smith mirov wekî heyber xwedî daxwaza bazirganiyê (Homo Economicus) dît ku berjewendiya kesane motîvasyona wî ye. Marx ev red kir û got ku cewherê mirov azadiya afirîneriyê ye, lê sermayedarî mirov ji karê wî bîgane (Alienated) dike. - Destê Nedyar beramberî Têkoşîna Çînî: Smith bawer dikir ku 'Destê Nedyar' (Invisible Hand) berjewendiyên kesane dike berjewendiya giştî. Marx îspat kir ku sermayedarî tijî nakokiyên hundirîn e û dîrok bi 'Têkoşîna Çînî' birêve diçe. 4. Bandora li ser Civak, Etîk û Dîrokê: Ramana Smith rê ji bo azadiya bazarê û geşepêdana teknolojîk vekir, lê ramana Marx bû bingeha şoreşên mezin ên sedsala 20an û tevgerên karkeran. Dîyalektika di navbera azadiya bazarê (Smith) û rizgariya ji bazarê (Marx) de hîn jî nîqaşa herî sereke ya cîhana nûjen e.