ئەمریکا چی دەکات ئەگەر بەغدا هێرش بکاتە سەر هەرێم؟ - خوێندنەوەیەکی واقیعی

وەک چاودێرێکی سیاسی، دەبێت لە یەک ڕاستییەوە دەستپێبکەین: سیاسەتی ئەمریکا لە عێراق لەسەر بنەمای بەرژەوەندییە، نەک سۆز. ئەمریکا هەرێمی کوردستانی وەک هاوپەیمانێکی جێگیر و دژی ئێران و تیرۆر دەوێت، بەڵام یەکپارچەیی عێراقیشی دەوێت بۆ ئەوەی عێراق نەچێتە باوەشی ئێرانەوە. ئێستا لە 30ی ئەیلوولی 2026 ئەمریکا ئەرکی سەربازی 23 ساڵەی کۆتایی پێهێنا و بارەگاکەی داخست، بەڵام گەورەترین کونسوڵخانەی جیهانی لە هەولێر کردەوە بە 800 ملیۆن دۆلار. ئەمە مانای وایە: سەربازی نامێنێت، بەڵام دیپلۆماسی و هەواڵگری دەمێنێتەوە. 1- ئەگەر بەغدا هێرشی سەربازی بکاتە سەر هەرێم ئەمە هێڵی سوورە. ئەمریکا لە 1991 ناوچەی دژە فڕینی بۆ کورد دانا و لە 2014 بە فڕۆکە بۆردومانی داعشی کرد بۆ پاراستنی هەولێر. هەمان ئەمریکا لە 2017 کاتێک بەغدا هێرشی کردە سەر کەرکووک بێدەنگ بوو، چونکە هەرێم ڕیفراندۆمی بێ ئاگاداری ئەمریکا کردبوو. واقیعەکە: ئەمریکا ڕاستەوخۆ سەرباز نانێرێتەوە، چونکە خۆی کشاوەتەوە و وتی هێزە عێراقییەکان توانایان زیادی کردووە. بەڵام بەیاننامەی توندی دژی بەغدا دەدات و لە ئەنجومەنی ئاسایش دەیباتە بەر، هاوکاری سەربازی بۆ بەغدا ڕادەگرێت، سزا ئابووری ناڕاستەوخۆ لە ڕێگەی بانکی ناوەندی عێراقەوە دادەنێت، و پێشمەرگە بە چەکی بەرگری و هەواڵگری دەپارێزێت. واتە شەڕ ناکات لە جیاتی کورد، بەڵام ناهێڵێت بەغدا بە ئاسانی بیباتەوە. 2- ئەگەر بەغدا بودجە و یارمەتی ئابووری ببڕێت ئەمە ئێستا ڕوودەدات. فەرمانبەرانی هەرێم 3 مانگە بێ مووچەن و بەغدا 120 ملیارەکەی بە مەرجەوە دەدات. واقیعەکە: ئەمریکا ئەمە بە کێشەی ناوخۆی عێراق دەزانێت، نەک هێرش. هەڵوێستی ئەمریکا: فشارێکی دیپلۆماسی دەکات بۆ جێبەجێکردنی دەستوور، لە ڕێگەی IMF و بانکی نێودەوڵەتییەوە داوا لە بەغدا دەکات مووچە بنێرێت. بەڵام ئەگەر بەغدا بە تەواوی بیبڕێت و برسیکردن بێت، کۆنگرێسی ئەمریکا دەتوانێت هاوکاری ڕاستەوخۆ بۆ هەرێم تێپەڕێنێت. ئەمریکا ناهێڵێت هەرێم دارمێت، چونکە دارمانەکەی واتای کۆنترۆڵی ئێرانە بەسەر هەرێمدا. 3- ئەگەر بەغدا دەستوور بگۆڕێت و هەرێم هەڵبوەشێنێتەوە ئەمە مەحاڵترین و مەترسیدارترینە. دەستووری 2005ی عێراق فیدراڵییە و هەرێمی کوردستان وەک قەوارەیەکی دەستووری ناسراوە. واقیعەکە: ئەمریکا بە توندی دژی دەوەستێتەوە، چونکە هەڵوەشاندنەوەی فیدراڵی واتای گەڕانەوە بۆ دیکتاتۆرییەت، ئەمریکا خۆی نووسەری سەرەکی دەستوورەکە بووە و 800 ملیۆن دۆلاری لە کونسوڵخانەی هەولێر خەرج کردووە. ئەمریکا ناچێتە شەڕ بۆ وشەیەک لە دەستوور، بەڵام هەر هەوڵێکی یەکلایەنە بۆ سڕینەوەی هەرێم بە کودەتا لە دژی سیستەمەکەی خۆی دەزانێت و پشتیوانی سیاسی و ئابووری لە بەغدا دەبڕێت. کۆتایی - واقیعە تاڵەکە ئەمریکا چیتر پاسەوانی هەرێم نییە وەک جاران. دوای کشانەوە، توانای سەربازی ڕاستەوخۆی نەماوە. ئەوەی ماوە: بەرژەوەندی، ئامرازی سزای دارایی و دیپلۆماسی، و مەرجی یەکگرتوویی هەرێم. ئەگەر بەغدا هەڵە بکات و هێرش بکات، ئەمریکا هەرێم بە تەواوی بەجێناهێڵێت، بەڵام یارمەتی دەدات بۆ ئەوەی خۆت بەرگری بکەیت، نەک لە جیاتی تۆ بجەنگێت.