یەکێتی ئەفریقا و ڕێکخراوی تەندروستی جیهانی هاوبەشی ستراتیژی نوێ دەکەنەوە بۆ هاندانی کاریگەری و بەهێزکردنی سیستەمی تەندروستی لە ئەفریقا

ڕێکخراوی تەندروستی جیهانی و کۆمیسیۆنی یەکێتی ئەفریقا ئەمڕۆ هاوبەشی ستراتیژیی درێژخایەنی خۆیان نوێکردەوە بە واژۆکردنی یاداشتێکی لێکتێگەیشتنی نوێکراوە لە پەراوێزی ٧٨ەمین کۆبوونەوەی تەندروستی جیهانی لە جنێڤ. ئەم ڕێککەوتنە نوێکراوە پابەندبوونی هاوبەش دووپات دەکاتەوە بۆ پێشخستنی ئاسایشی تەندروستی، ڕووماڵکردنی تەندروستی گشتگیر، و گەشەپێدانی بەردەوام لە سەرانسەری کیشوەری ئەفریقا لە کاتێکدا کە ئاستەنگی دارایی بێ وێنە لە دیمەنی تەندروستی جیهانیدا هەیە. زیاتر جەخت لەسەر سەرکردایەتی یەکێتی ئەفریقا دەکاتەوە لە پەروەردەکردنی کردەوەی بەکۆمەڵ، هاوبەشی گشتگیر، و خۆڕاگری ناوچەیی، و پێگەی وەزارەتی تەندروستی، کاروباری مرۆیی و کۆمەڵایەتی دادەنێت پەرەپێدانی کۆمیسیۆنی یەکێتی ئەوروپا لە دڵی هەوڵەکانی جێبەجێکردنی سیاسەتی تەندروستی کیشوەرەکەدا. ڕێککەوتنەکە لەلایەن جەنابی باڵیۆز عەمما ئادۆما توم-ئامۆا، کۆمیساری تەندروستی، کاروباری مرۆیی و گەشەپێدانی کۆمەڵایەتی، بەناوی جەنابی مەحمود عەلی یوسف، سەرۆکی کۆمیسیۆنی یەکێتی ئەفریقا، و دکتۆر تێدرۆس ئەدهانۆم گیبریسوس، ڕێکخراوی تەندروستی جیهانی واژۆکرا بەڕێوەبەری گشتی. ساتێکی دیاریکەر بۆ چاودێری تەندروستی سەرەتایی و ڕووماڵکردنی تەندروستی گشتگیرە. کۆمیساری توم-ئامۆا جەختی لەسەر گرنگی ستراتیژی ڕێککەوتنەکە و سەرکردایەتی یەکێتی ئەوروپا کردەوە لە داڕشتنی دیمەنی تەندروستی ئەفریقا: “ئەم ڕێککەوتنە لاپەڕەیەکی نوێیە لە هاوکارییەکانی یەکێتی ئەوروپا و ڕێکخراوی تەندروستی جیهانی. بە کارکردن لە نزیکەوە پێکەوە، دەتوانین باشتر وەڵامی پێداویستییە تەندروستییەکانی دانیشتووانمان بدەینەوە و دڵنیا بین لەوەی کەس لە دوای خۆی نەمێنێت.

یەکێتی ئەفریقا ڕۆڵی ناوەندی و پێشەنگی ڕێکخراوی تەندروستی جیهانی لە تەندروستی جیهانیدا بە نرخ دەزانێت و بەوپەڕی خۆشحاڵییەوە چاوەڕێی قووڵکردنەوەی ئەم هاوبەشییە ستراتیژییە دەکات بۆ پشتگیریکردن لە ئامانجە هاوبەشەکانمان. پێویستە لە بودجەدانان بۆ مانەوە بگوازینەوە بۆ پلاندانان بۆ سەروەری تەندروستی” ئاماژەی بەوەشکرد. هەوڵەکان بۆ پشتگیریکردن لە ئەولەویەتەکانی تەندروستی ئەفریقا ڕێکدەخات و زەمینە بۆ بەرزکردنەوەی هاوکاری نێوان ڕێکخراوی تەندروستی جیهانی و یەکێتی ئەوروپا دادەنێت. هەروەها ڕۆڵی سەرکردایەتی تەکنیکی و نۆرماتیڤی ناوەندی ڕێکخراوی تەندروستی جیهانی دووپات دەکاتەوە لە تەندروستی جیهانی و ناوچەییدا، و پابەندبوونی بە پشتگیریکردنی یەکێتی ئەوروپا و دامەزراوەکانی لە گەیشتن بە ئامانجەکانی گەشەپێدانی بەردەوامی پەیوەست بە تەندروستی. ئاماژەی بەوەشکردووە، “ئەوە ڕەنگدانەوەی ئیرادەی ئێمەیە بۆ وەرگێڕانی هاوبەشیمان بۆ ئەنجامە بەرجەستەکراوەکان بۆ خەڵکی ئەفریقا، و پشتگیریکردنی وڵاتان بۆ جێهێشتنی سەردەمی وابەستەیی بە یارمەتییەکان و گواستنەوە بۆ پشتبەستن بەخۆی بەردەوام.

ئێمە شانازی دەکەین کە لەگەڵ یەکێتی ئەفریقا وەستاوین لە پێشخستنی ئەولەویەتەکانی تەندروستی کیشوەرەکە.” یاداشتەکە پێنج بوارە سەرەکییەکانی هاوکاری دەخاتە ڕوو: بەهێزکردنی سیستەمی تەندروستی: لەوانەش هاوئاهەنگی ڕێکخراوەیی، پشتگیری بۆ بەرهەمهێنانی دەرمانی ناوخۆیی، پزیشکی نەریتی، پارەدارکردنی تەندروستی ناوماڵ، پەرەپێدانی هێزی کار، و داهێنانی تەندروستی دیجیتاڵی؛ تەندروستی زاوزێ، دایکان، تازەلەدایکبووان، منداڵان، و هەرزەکاران (RMNCAH): لەگەڵ پشتگیری بەردەوام بۆ کەمپەینی خێراکردنی کەمکردنەوەی مردنی دایکان لە ئەفریقا (CARMMA Plus 2021–2030) و پێشخستنی جاڕنامەی پێداچوونەوەکراوی ئەدیس ئەبابا سەبارەت بە کوتان (ADi)؛ خۆپاراستن و کۆنترۆڵکردنی نەخۆشی: پشتگیریکردن لە جێبەجێکردنی چوارچێوەکانی AU لەسەر نەخۆشییە درم و ناگوازراوەکان، لەوانەش هەوڵەکان بۆ کۆتاییهێنان بە ئایدز، سیل، و مەلاریا؛ نەهێشتنی نەخۆشییە گەرمە پشتگوێخراوەکان (NTDs)؛ و چارەسەرکردنی بارگرانی هەوکردنی جگەری ڤایرۆسی بەگوێرەی ستراتیژییەکانی ڕێکخراوی تەندروستی جیهانی؛ خۆراک و ئاسایشی خۆراک: بەهێزکردنی کارنامەی خۆراک لەڕێگەی جێبەجێکردنی ستراتیژی خۆراکی ئەفریقا 2015-2025 و ستراتیژییەکانی پەیوەندیدار بە ڕێکخراوی تەندروستی جیهانیدا؛ کاتی ڕێککەوتنی نوێکراوە گرنگە. ڕەنگدانەوەی دەنگی بەرزی یەکێتی ئەفریقایە لە حوکمڕانی تەندروستی جیهانیدا – کە بەهۆی ئەندامێتی لە G20 بەهێزکراوە – و تیشک دەخاتە سەر ڕۆڵی سەرەکی بەردەوامی ڕێکخراوی تەندروستی جیهانی وەک هاوبەشێکی تەکنیکی و کارگێڕی متمانەپێکراو ڕاکۆتۆنیرینا | بەڕێوەبەر | بەشی تەندروستی و کاروباری مرۆیی و گەشەپێدانی کۆمەڵایەتی | کۆمیسیۆنی یەکێتی ئەفریقا | ئیمەیڵ JulioR@africa-union.org خاتوو ستیفانی سیدۆکس | بەڕێوەبەر | نێردەی DG بۆ کاروباری فرەلایەنە| ڕێکخراوی تەندروستی جیهانی| ئیمەیڵ بنێرن بۆ seydouxs@who.int