لە دوای گۆڕانکارییە جیۆپۆلەتیکییەکانی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست و سەرهەڵدانی دووبارەی ململانێی هێزە ناوچەیی و نێودەوڵەتییەکان، هەرێمی کوردستان خۆی لە ناوەڕاستی هاوسەنگییەکی ئاڵۆزدا دەبێنێتەوە. ئەم شیکارییە دەپەرژێتە سەر سەنگ، مانۆڕی دیپلۆماسی و ئایندهی هەرێم لە نێوان بەرژەوەندیی زلهێزەکان و تەوەرە ناوچەیییەکان بەتایبەت تەوەری سوننە.
١. هاوکێشەی زلهێزە نێودەوڵەتییەکان (ویلاتە یەکگرتووەکان، ڕووسیا و چین):
واشنتۆن تاوەکو ئێستاش هەرێمی کوردستان وەک هاوبەشێکی سەرەکی لە پاراستنی ئاسایشی هەرێمایەتی و بەرەنگاربونەوەی تیرۆر دەبینێت، بەڵام سیاسیەتی ئەمریکا بەرهەوڵدان بۆ کەمکردنەوەی ئامادەیی سەربازی ڕاستەوخۆ دەڕوات. لە بەرامبەردا، ڕووسیا لە ڕێگەی وەبەرهێنانی کۆمپانیاکانی وەک «ڕۆسنەفت» لە کەرتی وزەدا سەنگی ئابووری خۆی جێگیر کردووە. چین-یش بە ستراتیژی «پێنچک و ڕێگە» بە بێدەنگی خەریکی فراوانکردنی نفوزی ئابووریی خۆیەتی. ئەم ڕەوشە وا دەکات هەرێم پێویستی بە دیپلۆماسییەکی فرهلایەن هەبێت بۆ پاراستنی هاوسەنگی.
٢. پەیوەندی لەگەڵ تەوەری سوننە و هاوکێشەی ناوچەیی:
پەیوەندییەکانی هەرێمی کوردستان لەگەڵ تورکیا و وڵاتانی کەنداو (بەتایبەت ئیمارات و سعودیە) ڕەهەندێکی جیۆ-ئابووری و جیۆ-سیکیوریتی جێگیری هەیە. ئەنقەرە وەک دەروازەی سەرەکی ڕێکخستنی کەرتی وزە و بازرگانی لێدەوانرێت، لە کاتێکدا وڵاتانی کەنداو وەک دەرفەتێک بۆ ڕاکێشانی وەبەرهێنانی سەرمایەوزە و هاوسەنگکردنەوەی نفوزی ئێرانی لێی دەڕوانن. لەگەڵ ئەوەشدا، نزیکبوونەوە لە تەوەری سوننە بە بێ ڕەچاوکردنی هەستیارییەکانی تەوەری شیعە (بەتایبەت لە بەغدا و تاران) دەکرێت ئاڵنگاری ئەمنی و سیاسی مەترسیدار بۆ هەولێر دروست بکات.
٣. ئالنگارییە ناوخۆیی و دەستوورییەکان لە بەغدا:
بڕیارەکانی دادگای فیدراڵیی عێراق و گوشارە ئابووری و یاساییەکانی بەغدا لەسەر کەرتی نەوت و بودجەی هەرێم، سەنگی سیاسیی هەولێریان خستۆتە بەر تاقیکردنەوەیەکی سەخت. ناکۆکییە ناوخۆییەکانی نێوان پارتی و یەکێتیش ئەم لاوازییەی جەستەی سیاسیی هەرێمیان قووڵتر کردۆتەوە، کە ڕاستەوخۆ کاردەکاتە سەر پێگەی دانوستانکاری هەرێم لە ئاستی ناوچەیی و نێودەوڵەتیدا.
٤. ئاینده و چارەنووس:
چارەنووسی هەرێمی کوردستان بەندە بە توانای سەرکردایەتی سیاسی لە ڕێکخستنەوەی ماڵی ناوخۆ، چاکسازی لە کەرتی ئابووری و سەربازی (پێشمەرگە)، و پەیڕەوکردنی دیپلۆماسییەکی نەک تەنها دەربازبووانە، بەڵکو دەستپێشخەرانە. یەکخستنی گوتاری سیاسی لە بەغدا و هاوسەنگکردنی پەیوەندییەکان لە نێوان تەوەری سوننە، ئیران و زلهێزە ڕۆژئاواییەکان، تاکە ڕێگەی مانەوە و پاراستنی قەوارەی دەستووریی هەرێمی کوردستانە لە جیهانێکی پڕ لە ئاڵوگۆڕی هاوسەنگی هێزدا.
لێکۆڵینەوەی سیاسی