ئابویر
ترەمپ دەڵێت کۆمپانیا زەبەلاحەکانی نەوت قازانجێکی زۆر لەڕادەبەدەر دەکەن. ئایا بەو پارەیە چی دەکەن؟
کۆمپانیا گەورەکانی نەوت (Big Oil) لە چارەکی دووەمدا قازانجێکی زۆر و چاوەڕواننەکراویان بەدەستهێنا. لە ئێستادا پرسیاری سەرەکی ئەوەیە ئایا ئەم پیشەسازییە ئەم سەرمایە زۆرە بۆ پاداشتدانی بەشداربووان (پشکداران)، بەهێزکردنی هاوسەنگی دارایی یان وەبەرهێنان بۆ داهاتوو بەکاربهێنێت — لە هەمان کاتدا هەوڵ دەدەن لە کاردانەوە ڕامیارییە گەشەسەندووەکان بەدوور ببن.
پێنج کۆمپانیا زەبەلاحەکە، کە پێکهاتوون لە ئێکسۆن مۆبیل (Exxon Mobil)، شێڤرۆن (Chevron)، بی پی (BP)، شێڵ (Shell) و تۆتاڵ ئێنێرجیز (TotalEnergies)، لە ماوەی نێوان مانگی نیسان تا حوزەیراندا قازانجێکی زەبەلاحیان بە بڕی ٤٨ ملیار دۆلار تۆمارکرد، کە سوودمەند بوون لە بەرزبوونەوەی نرخی سووتەمەنی بەردینی لە سایەی ئاڵۆزییەکانی نێوان ویلایەتە یەکگرتووەکان و ئێران.
ئەم کۆمپانیایانە لە هەمان ماوەدا نزیکەی ٩٠ ملیار دۆلار ئاڵوگۆڕی نەقدییان (Cash Generation) بەدەستهێناوە، کە ئەمەش ئاستێکی پێوانەیییە بۆ سەرجەم سەردەمەکان — تەنانەت بەرزترە لەو قازانجەی لە دوای هێرشی هەمەلایەنەی ڕووسیا بۆ سەر ئۆکرانیا لە سەرەتای ساڵی ٢٠٢٢ بەدەستیان هێنابوو.
ئەم قازانجە زەبەلاحە ناڕەزایەتی چالاکوانانی ژینگەی لێکەوتۆتەوە، کە داواکارییەکانیان بۆ سەپاندنی باجی قازانجی چاوەڕواننەکراو (Windfall tax) لەسەر قازانجە زیادهکانی ئەم پیشەسازییە نوێکردۆتەوە، هەروەها ناڕەزایەتی دۆناڵد ترەمپ سەرۆکی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکاشی بەدوای خۆیدا هێناوە.
پێنج کۆمپانیا زەبەلاحەکە، کە پێکهاتوون لە ئێکسۆن مۆبیل (Exxon Mobil)، شێڤرۆن (Chevron)، بی پی (BP)، شێڵ (Shell) و تۆتاڵ ئێنێرجیز (TotalEnergies)، لە ماوەی نێوان مانگی نیسان تا حوزەیراندا قازانجێکی زەبەلاحیان بە بڕی ٤٨ ملیار دۆلار تۆمارکرد، کە سوودمەند بوون لە بەرزبوونەوەی نرخی سووتەمەنی بەردینی لە سایەی ئاڵۆزییەکانی نێوان ویلایەتە یەکگرتووەکان و ئێران.
ئەم کۆمپانیایانە لە هەمان ماوەدا نزیکەی ٩٠ ملیار دۆلار ئاڵوگۆڕی نەقدییان (Cash Generation) بەدەستهێناوە، کە ئەمەش ئاستێکی پێوانەیییە بۆ سەرجەم سەردەمەکان — تەنانەت بەرزترە لەو قازانجەی لە دوای هێرشی هەمەلایەنەی ڕووسیا بۆ سەر ئۆکرانیا لە سەرەتای ساڵی ٢٠٢٢ بەدەستیان هێنابوو.
ئەم قازانجە زەبەلاحە ناڕەزایەتی چالاکوانانی ژینگەی لێکەوتۆتەوە، کە داواکارییەکانیان بۆ سەپاندنی باجی قازانجی چاوەڕواننەکراو (Windfall tax) لەسەر قازانجە زیادهکانی ئەم پیشەسازییە نوێکردۆتەوە، هەروەها ناڕەزایەتی دۆناڵد ترەمپ سەرۆکی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکاشی بەدوای خۆیدا هێناوە.